Astrit Lulushi
![](https://www.illyria.com/wp-content/uploads/2023/05/Astrit-Lulushi.jpg)
Dashuria platonike është një lloj dashurie në të cilën tiparet romantike nuk ekzistojnë, por do të thotë më shumë se miqësi e thjeshtë.
Termi rrjedh nga emri i filozofi Platon, por nuk është përdorur kurrë prej tij. Një dashuri e tillë është për të arritur te mençuria dhe bukuria e vërtetë, nga tërheqja trupore te tërheqja ndaj shpirtrave, dhe bashkimi me të vërtetën, Hyjnoren..
Dashuria platonike shqyrtohet në dialogun e Platonit, Symposium. Platoni shpjegon se si ka evoluar ndjenja e dashurisë, dhe e përcakton dashurinë e vërtetë si frymëzimin e mendjes dhe shpirtit të një personi që e drejton vëmendjes së tij drejt çështjeve shpirtërore.
Rëndësi të veçantë ka fjalimi i Sokratit, i cili i atribuon profetit Diotima një ide dashurie platonike si mjet për t’u ngjitur në soditjen e hyjnores, një ngjitje e njohur si “Shkalla e Dashurisë”. Për Diotimën dhe Platonin në përgjithësi, përdorimi më i saktë i dashurisë për qeniet njerëzore është ta drejtosh mendjen drejt dashurisë për hyjninë.
Sokrati e përcakton dashurinë si;“mënyrë për të lindur pasardhës; shtatzënia e trupit, shtatzënia e shpirtit dhe lidhja e drejtpërdrejtë me ekzistencën. Shtatzënia e trupit rezulton tek fëmijët”.
Shtatzënia e shpirtit prodhon “virtyt” – (të vërtetën) .
“vetë-ngjashmërinë” në termat e Platonit, qenie ose Ide.
Pausanias, në Sympozium, përcakton dy lloj Eros: Tokësor dhe Hyjnor, si fillim nga tërheqja fizike dhe gradualisht në dashurinë për bukurinë supreme. Ky koncept i Erosit hyjnor u shndërrua më vonë në termin “dashuri platonike”.
Në Simpozium, Erosi diskutohet si një zot – mbreti i perëndive, ku secili i ftuar i festës jep një eulogji në lavdërim të Erosit.
Virtyti, sipas filozofisë greke, është koncepti se realiteti dhe forma materiale barazojnë të vêrtetën, pozitiven ose dashamirësinë.
Perceptimi i disa autorëve modernë për termat “virtyt” dhe “mirë” siç janë përkthyer në anglisht nga Simpoziumi, është një tregues i mirë i këtij keqkuptimi. Në citimin e mëposhtëm, autori thjeshton idenë e virtytit si thjesht atë që është “e mirë”.
“… ajo që është e mirë është e bukur, dhe ajo që është e bukur është e mirë…”
Shkalla e Dashurisë është një metaforë që lidh çdo hap të njeriut duke iu ngjitut shkallës. Çdo hap më afër së vërtetës e bën më të përqendruar te mençuria dhe thelbi i së bukurës.
Shkalla fillon me tërheqjen trupore të trupit për trupin, duke përparuar në një dashuri për trupin dhe shpirtin. Përfundimisht, me kalimin e kohës, me shkallët pasuese, ideja e bukurisë përfundimisht nuk është më e lidhur me trup, por e bashkuar tërësisht me vetë Qenien.
“.,, qeniet njerëzore të ndershme duhet të kënaqen, si dhe ato që nuk janë ende të denja, në mënyrë që të bëhen më të denjë”, thotë Pausanias në Simpzium.
Në mesjetë, interesi për veprat e Platonit, filozofinë e tij dhe pikëpamjen e tij për dashurinë u bënë më popullore, nxitur nga Georgios Gemistos Plethon në Firenze. Në vitin 1469, Marsilio Ficino parashtroi një teori të dashurisë neoplatonike, në të cilën ai e përkufizoi dashurinë si një aftësi personale të një individi, e cila e udhëheq shpirtin drejt proceseve kozmike, qëllimeve të larta shpirtërore dhe ideve. Përdorimi i parë i ndjenjës moderne të dashurisë platonike konsiderohet të jetë nga Ficino në një nga letrat e tij.
Termi anglez “platonik” daton që nga “The Platonick Lovers” të William Davenant, të interpretuar në 1635. “Dashuria platonike”, thoshte ai, “qëndrontn në rrënjën e të gjithë virtytit dhe të vërtetës”.